Ο καρκίνος εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τις νεότερες διεθνείς εκτιμήσεις, τα νέα περιστατικά αναμένεται να φτάσουν τα 34 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050, σημειώνοντας αύξηση 67% σε σχέση με το 2024.
Μόνο το 2024 καταγράφηκαν περίπου 21 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και 9,8 εκατομμύρια θάνατοι από καρκίνο παγκοσμίως. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή της νόσου στη διάρκεια της ζωής του.
Γιατί αυξάνονται τα περιστατικά;
Τα στοιχεία προέρχονται από εκτεταμένη διεθνή ανάλυση που εξετάζει 34 διαφορετικούς τύπους καρκίνου σε 186 χώρες. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αύξηση των περιστατικών οφείλεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού και στη συνεχή αύξηση του αριθμού των κατοίκων της Γης.
Παράλληλα όμως, σημαντικό ρόλο παίζουν και παράγοντες κινδύνου που μπορούν να προληφθούν ή να περιοριστούν. Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα, ενώ ακολουθούν η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης και ορισμένες λοιμώξεις, όπως ο HPV και οι ιοί της ηπατίτιδας Β και C. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι σχεδόν το 50% των θανάτων από καρκίνο σχετίζεται με παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν.
Οι πιο συχνοί και πιο θανατηφόροι καρκίνοι
Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η συχνότερη και πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου παγκοσμίως. Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις και σχεδόν 1,9 εκατομμύρια θάνατοι, με το κάπνισμα να αποτελεί τη βασική αιτία εμφάνισής του.
Στις γυναίκες, ο καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να είναι ο συχνότερος τύπος καρκίνου, με περίπου 2,4 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και 694.000 θανάτους μέσα στο 2024. Παρότι αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες, όταν εντοπίζεται έγκαιρα οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας είναι ιδιαίτερα υψηλές.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου βρίσκεται στην τρίτη θέση ως προς τη συχνότητα εμφάνισης, με περισσότερα από δύο εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 918.000 θανάτους ετησίως. Σημαντική επιβάρυνση προκαλούν επίσης ο καρκίνος του ήπατος, με περίπου 732.000 θανάτους, καθώς και ο καρκίνος του στομάχου, ο οποίος συνδέθηκε με σχεδόν ένα εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και περισσότερους από 640.000 θανάτους.
Στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο τύπο καρκίνου, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους, ενώ ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα καταγράφεται σε περιοχές όπως η Καραϊβική και η υποσαχάρια Αφρική.
Ιδιαίτερα ανησυχητικός θεωρείται και ο καρκίνος του παγκρέατος. Αν και εμφανίζεται λιγότερο συχνά, συγκαταλέγεται στις κυριότερες αιτίες θανάτου λόγω της δυσκολίας έγκαιρης διάγνωσης.
Παράλληλα, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικές απώλειες ζωής σε αρκετές χώρες, παρά το γεγονός ότι σε μεγάλο βαθμό μπορεί να προληφθεί μέσω του εμβολιασμού κατά του HPV και του τακτικού προληπτικού ελέγχου με τεστ Παπ ή HPV test.
Οι ανισότητες στην υγεία επηρεάζουν την επιβίωση
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι πιθανότητες επιβίωσης δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το είδος του καρκίνου, αλλά και από την πρόσβαση που έχει κάθε ασθενής σε προληπτικές εξετάσεις, έγκαιρη διάγνωση και σύγχρονες θεραπείες.
Σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο ανάπτυξης, οι ασθενείς διαγιγνώσκονται συχνά σε προχωρημένα στάδια της νόσου και έχουν περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο καρκίνος του μαστού, όπου γυναίκες στη Δυτική Αφρική έχουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους συγκριτικά με γυναίκες στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, παρά το γεγονός ότι τα περιστατικά είναι λιγότερα.
Τι σημαίνουν τα στοιχεία για όλους μας
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν απλώς μια παγκόσμια στατιστική εικόνα. Δείχνουν ότι ο καρκίνος αγγίζει πλέον σχεδόν κάθε οικογένεια, ενώ υπενθυμίζουν πως ένα σημαντικό ποσοστό των περιστατικών μπορεί να προληφθεί μέσα από πιο υγιεινές επιλογές στην καθημερινότητα.
Η διακοπή του καπνίσματος, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή και ο εμβολιασμός όπου ενδείκνυται αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης.
Εξίσου σημαντική είναι η συμμετοχή στα οργανωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου, όπως η μαστογραφία, το τεστ Παπ ή HPV test και οι εξετάσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, σύμφωνα με τις οδηγίες των ειδικών.
Τέλος, οι γιατροί τονίζουν ότι κανένα επίμονο σύμπτωμα δεν πρέπει να αγνοείται. Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει το ισχυρότερο «όπλο» απέναντι στις περισσότερες μορφές καρκίνου και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις για την Εύβοια
Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις για την Ελλάδα και τον Κόσμο στο evima.gr