Μια ανησυχητική διάσταση της διαδικτυακής εμπειρίας των εφήβων αποκαλύπτει νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, σύμφωνα με την οποία οι περισσότεροι νέοι που έρχονται σε επαφή με περιεχόμενο σχετικό με τον αυτοτραυματισμό δεν το αναζητούν οι ίδιοι, αλλά το βλέπουν τυχαία στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η έρευνα δείχνει ότι σχεδόν το 75% των παιδιών ηλικίας 11 έως 18 ετών που δήλωσαν πως έχουν δει τέτοιου είδους περιεχόμενο online, το συνάντησαν χωρίς να το έχουν επιδιώξει.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι συγκεκριμένες αναρτήσεις εμφανίστηκαν στις ροές των κοινωνικών δικτύων ως προτεινόμενο υλικό, μέσω των αλγορίθμων που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες για να κρατούν τους χρήστες ενεργούς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ο ρόλος των αλγορίθμων στην έκθεση των εφήβων
Οι ειδικοί επισημαίνουν εδώ και χρόνια ότι οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων μπορούν να προωθούν περιεχόμενο που ενδέχεται να είναι επιβλαβές, ακόμη και σε χρήστες που δεν το αναζητούν.
Η νέα μελέτη έρχεται να ενισχύσει αυτές τις ανησυχίες, εξετάζοντας στοιχεία από 32.102 μαθητές ηλικίας 11 έως 18 ετών που συμμετείχαν στην Έρευνα Μαθητών OxWell του 2025 στην Αγγλία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι περίπου ένας στους τρεις εφήβους είχε δει μέσα στον τελευταίο μήνα περιεχόμενο που σχετίζεται με αυτοτραυματική συμπεριφορά.
Από όσους είχαν εκτεθεί σε τέτοιες αναρτήσεις, το 72% ανέφερε ότι δεν τις είχε αναζητήσει, ενώ το 66,2% δήλωσε ότι το περιεχόμενο εμφανίστηκε στη ροή του επειδή του προτάθηκε από την πλατφόρμα.
Δεν αφορά αποκλειστικά επιβλαβές υλικό
Η βασική συγγραφέας της μελέτης, Δρ Χόλι Μπέαρ, διευκρίνισε ότι ο όρος «περιεχόμενο που αφορά την αυτοτραυματική συμπεριφορά» δεν περιγράφει μόνο αναρτήσεις με επιβλαβές περιεχόμενο.
Όπως εξήγησε, μπορεί να περιλαμβάνει και δημοσιεύσεις υποστήριξης, όπως μια ανάρτηση ενός ατόμου που μοιράζεται δημόσια την εμπειρία του από την προσπάθεια ανάρρωσης.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι, καθώς ένας στους τρεις εφήβους έρχεται σε επαφή με τέτοιου είδους περιεχόμενο, είναι πιθανό αρκετοί νέοι να βλέπουν και υλικό που μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Mental Health και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έκθεση των εφήβων σε περιεχόμενο σχετικό με τον αυτοτραυματισμό συμβαίνει κυρίως ακούσια, μέσω των αλγοριθμικά διαμορφωμένων ροών των κοινωνικών δικτύων.
Ανάγκη για αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι για τη μείωση των κινδύνων απαιτείται μια συνολική προσέγγιση, η οποία θα περιλαμβάνει την ψηφιακή εκπαίδευση των νέων, τον σχεδιασμό των πλατφορμών, αλλά και την εφαρμογή κανόνων προστασίας.
Παράλληλα, σημειώνουν ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μικρότερη ομάδα εφήβων που αλληλεπιδρούν πιο ενεργά με τέτοιο περιεχόμενο και μπορεί να είναι περισσότερο ευάλωτοι.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη, η συντονισμένη δράση από τις αρμόδιες αρχές, τις πλατφόρμες και την κοινωνία είναι απαραίτητη ώστε οι νέοι να μπορούν να αξιοποιούν τα οφέλη της ψηφιακής τεχνολογίας, μειώνοντας παράλληλα την έκθεσή τους σε κινδύνους.
Η συζήτηση στην Ευρώπη για την ασφάλεια των ανηλίκων
Η δημοσίευση της έρευνας συμπίπτει με τις εξελίξεις στην Ευρώπη σχετικά με την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Η Γαλλία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που ενέκρινε απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Με βάση τη νέα νομοθεσία, οι εταιρείες τεχνολογίας θα πρέπει από τον Σεπτέμβριο να εμποδίζουν τη δημιουργία νέων λογαριασμών από ανηλίκους κάτω των 15 ετών, ενώ οι ήδη υπάρχοντες λογαριασμοί θα πρέπει να διαγραφούν από τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, το Ίδρυμα Molly Rose, που δημιουργήθηκε στη μνήμη της 14χρονης Molly Russell, η οποία αυτοκτόνησε το 2017 μετά από έκθεση σε επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο, υποστηρίζει ότι οι απαγορεύσεις δεν αρκούν από μόνες τους.
Το ίδρυμα εκτιμά ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν βαθύτερα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια των πλατφορμών, όπως η προώθηση επιβλαβούς περιεχομένου μέσω εξατομικευμένων αλγορίθμων.
«Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις πλατφόρμες»
Η Δρ Χόλι Μπέαρ τόνισε ότι τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν πως η συζήτηση για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο πρέπει να επικεντρωθεί και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες.
Όπως ανέφερε, πολλοί έφηβοι που έρχονται σε επαφή με περιεχόμενο που σχετίζεται με τον αυτοτραυματισμό δεν το αναζητούν ενεργά, αλλά το βλέπουν επειδή τους προτείνεται από συστήματα που βασίζονται σε αλγορίθμους.
Η ίδια σημείωσε ότι η δημιουργία ασφαλέστερων διαδικτυακών περιβαλλόντων απαιτεί καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αλγόριθμοι επηρεάζουν το περιεχόμενο που εμφανίζεται στους νέους.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της εκπαίδευσης των εφήβων, ώστε να γνωρίζουν πώς λειτουργούν οι πλατφόρμες και πώς μπορούν να επηρεάσουν αυτά που βλέπουν online.
«Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιμένει»
Η καθηγήτρια Μίνα Φαζέλ, πρόεδρος του τμήματος παιδικής και εφηβικής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ανέφερε ότι η έκθεση σε περιεχόμενο που αφορά τον αυτοτραυματισμό δεν αποτελεί σπάνιο φαινόμενο, αλλά μέρος της διαδικτυακής πραγματικότητας πολλών εφήβων.
Σύμφωνα με την ίδια, οι συζητήσεις για την πολιτική γύρω από τα κοινωνικά δίκτυα θα πρέπει να επικεντρωθούν στο πιο επικίνδυνο περιεχόμενο, στον τρόπο με τον οποίο φτάνει στους χρήστες και στον ρόλο των πλατφορμών στον περιορισμό των κινδύνων.
Τόνισε επίσης ότι η βοήθεια προς τους νέους ώστε να κατανοούν τη λειτουργία των αλγορίθμων αποτελεί σημαντικό βήμα προστασίας, καθώς πρόκειται για υποστήριξη που οι ίδιοι οι έφηβοι έχουν δηλώσει ότι χρειάζονται.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις για την Εύβοια
Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις για την Ελλάδα και τον Κόσμο στο evima.gr