Ακρίβεια χωρίς τέλος: Γιατί παραμένουν στα ύψη οι τιμές στην Ελλάδα

Τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας αποτελούν βασικό παράγοντα για τη διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα, καθώς αυξάνουν το κόστος τόσο της παραγωγής όσο και της κατανάλωσης. Σημαντική επιβάρυνση στις τελικές τιμές προκαλεί και η υψηλή έμμεση φορολογία, κυρίως μέσω του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα.

Οι έμμεσοι φόροι αποτελούν σημαντικό τμήμα της τιμής πολλών αγαθών, με τις επιπτώσεις να είναι εντονότερες για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος. Οι συγκεκριμένες οικογένειες αναγκάζονται να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους για την κάλυψη βασικών αναγκών.

Η ενεργειακή εξάρτηση και οι διεθνείς ανατιμήσεις

Καθοριστική επίδραση έχει και το ενεργειακό κόστος. Η εξάρτηση της Ελλάδας από εισαγόμενα καύσιμα την καθιστά ευάλωτη στις μεταβολές των διεθνών τιμών, οι οποίες επηρεάζουν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης, μεταφορών και παραγωγής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας ανέρχεται στο 78%, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 57%. Η διαφορά αυτή καθιστά την ελληνική οικονομία ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις.

Ο ανταγωνισμός και τα περιθώρια κέρδους

Παράλληλα, οι περιορισμοί στη λειτουργία του ανταγωνισμού σε σημαντικούς κλάδους της αγοράς δυσχεραίνουν τη μείωση των τελικών τιμών, ακόμη και όταν υποχωρεί το κόστος. Η συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας σε σχετικά μικρό αριθμό επιχειρήσεων, σε συνδυασμό με τις αδυναμίες των ελεγκτικών μηχανισμών, μπορεί να ευνοήσει τη διατήρηση υψηλών περιθωρίων κέρδους και να ενισχύσει τις πιέσεις στην αγορά.

Στο 5% ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο

Η ένταση των ανατιμήσεων αποτυπώνεται στα στοιχεία του Σεπτεμβρίου 2026, όταν ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 5%.

Ιδιαίτερα μεγάλες ήταν οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και του φυσικού αερίου. Συγκεκριμένα, το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 55,2% σε ετήσια βάση, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 38,8% και η βενζίνη κατά 22,5%.

Τουρισμός και ελλείψεις εργαζομένων αυξάνουν το κόστος

Πρόσθετη επιβάρυνση στις τιμές προκαλεί η αυξημένη τουριστική ζήτηση, ιδιαίτερα στους τομείς της φιλοξενίας και της αναψυχής. Ενδεικτικά, οι τιμές των ξενοδοχείων κατέγραψαν άνοδο 29,8%, ενώ σημαντική συμβολή στις πληθωριστικές πιέσεις είχε συνολικά ο κλάδος των υπηρεσιών.

Την ίδια ώρα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού στους τομείς του τουρισμού, των κατασκευών και της μεταποίησης αυξάνει τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων.

Ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ακρίβειας

Η αποκλιμάκωση της ακρίβειας συνδέεται με παρεμβάσεις στη φορολογία της κατανάλωσης, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά.

Όπως επισημαίνεται, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στους συγκεκριμένους τομείς, η οικονομική ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί για να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές και σε πραγματική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Το κείμενο καταλήγει στην εκτίμηση ότι η κυβέρνηση δεν έχει δείξει μέχρι σήμερα την πρόθεση να παρέμβει ουσιαστικά σε κάποιο από αυτά τα μέτωπα.