Η υπνολαλία, δηλαδή η ομιλία κατά τη διάρκεια του ύπνου, εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο παράξενα αλλά και συνηθισμένα φαινόμενα του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Πολλοί άνθρωποι έχουν ξυπνήσει κάποια στιγμή ακούγοντας από τον σύντροφό τους μια αλλόκοτη φράση που είπαν ενώ κοιμούνταν. Κάποιοι το αντιμετωπίζουν με χιούμορ, άλλοι ανησυχούν, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που φοβούνται μήπως αποκάλυψαν κάποιο προσωπικό μυστικό μέσα στον ύπνο τους.
Παρότι συχνά θεωρείται απλώς μια αστεία συνήθεια, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η υπνολαλία αποκαλύπτει σημαντικά στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου την ώρα του ύπνου. Πρόκειται ουσιαστικά για μια περίεργη «σύγκρουση» ανάμεσα στην κατάσταση εγρήγορσης και στον βαθύ ύπνο, την οποία η επιστήμη δεν έχει ακόμη καταφέρει να εξηγήσει πλήρως.
Από μουρμουρητά μέχρι ολόκληρους διαλόγους
Η υπνολαλία μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους: από ακατάληπτα μουρμουρητά και μεμονωμένες λέξεις μέχρι ολοκληρωμένες προτάσεις, φωνές, βρισιές ή ακόμη και φανταστικούς διαλόγους. Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που μιλούν τόσο καθαρά και με τόσο παράξενο περιεχόμενο, ώστε μοιάζει σαν να συμμετέχουν σε κάποιο αλλόκοτο θεατρικό έργο.
Η παράξενη περίπτωση του Ντιόν ΜακΓκρέγκορ
Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα ήταν ο Αμερικανός τραγουδοποιός Ντιόν ΜακΓκρέγκορ, ο οποίος έγινε διάσημος για όσα έλεγε στον ύπνο του. Φίλοι και συγκάτοικοί του κατέγραφαν επί χρόνια τις νυχτερινές του ομιλίες, οι οποίες αργότερα κυκλοφόρησαν ακόμη και σε μουσικό άλμπουμ τη δεκαετία του 1960.
Ανάμεσα στις παράξενες φράσεις που είχε πει ήταν: «Παίζουμε ρώσικη ρουλέτα με φαγητά!» και «Η Έντγουινα δεν έκλαψε καν όταν ο κροκόδειλος της έκοψε το πόδι». Ψυχολόγοι που μελέτησαν αργότερα τις καταγραφές διαπίστωσαν ότι το περιεχόμενό τους έμοιαζε έντονα με τη συχνά παράλογη φύση των ονείρων.
Ένα πολύ πιο συχνό φαινόμενο απ’ όσο πιστεύουμε
Αν και ελάχιστοι εμφανίζουν τόσο έντονη υπνολαλία, το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα συχνό. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι έως και το 65% των ανθρώπων έχουν μιλήσει τουλάχιστον μία φορά στον ύπνο τους, ενώ ένα ποσοστό 3% έως 30% το παρουσιάζει συστηματικά.
Ο Ιταλός ψυχολόγος και ερευνητής ύπνου Λουίτζι Ντε Τζενάρο από το Πανεπιστήμιο Σαπιέντσα της Ρώμης αναφέρει ότι η υπνολαλία είναι μία από τις πιο συνηθισμένες συμπεριφορές που σχετίζονται με τον ύπνο, ιδιαίτερα στα παιδιά, αν και πολλοί συνεχίζουν να μιλούν στον ύπνο και ως ενήλικες.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι περισσότεροι δεν θυμούνται τίποτα από όσα λένε. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, οι άνθρωποι είναι πλήρως αμνησιακοί απέναντι στις νυχτερινές τους ομιλίες.
Αποκαλύπτει πράγματι κρυφές σκέψεις;
Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι κατά πόσο όσα λέγονται στον ύπνο αποκαλύπτουν κρυφές σκέψεις ή επιθυμίες. Ωστόσο, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η υπνολαλία δεν λειτουργεί ως «ορός αλήθειας».
Αντίθετα, οι νυχτερινές φράσεις συχνά στερούνται λογικής συνοχής και δεν είναι πιο ειλικρινείς από την καθημερινή ομιλία.
Η ψυχολόγος και ερευνήτρια ονείρων του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Ντίντρε Μπάρετ, η οποία έχει μελετήσει χιλιάδες καταγραφές υπνολαλίας, αναφέρει ότι οι φράσεις που εκφέρονται κατά τη διάρκεια του ύπνου είναι συχνά πιο επιθετικές, πιο αρνητικά φορτισμένες και περιλαμβάνουν περισσότερες βωμολοχίες σε σχέση με την κανονική ομιλία.
Όπως λέει η ίδια, σε ορισμένες περιπτώσεις «μοιάζει σαν κάποιος να παθαίνει κρίση βρισιών».
Η πιο συχνή λέξη που λέγεται στον ύπνο
Σύμφωνα με έρευνα του 2017, κατά την οποία καταγράφηκαν σχεδόν 900 νυχτερινές εκφράσεις από περισσότερους από 200 ανθρώπους, η λέξη «όχι» ήταν η πιο συχνή κατανοητή λέξη που ειπώθηκε στον ύπνο.
Επιπλέον, περίπου το 10% των καταγραφών περιείχαν βρισιές ή προσβλητικές εκφράσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι όσοι μιλούν στον ύπνο τους δεν έχουν πραγματική επαφή με την πραγματικότητα εκείνη τη στιγμή.
Σε ποια φάση του ύπνου εμφανίζεται
Η επιστήμη γνωρίζει σήμερα ότι η υπνολαλία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε στάδιο του ύπνου, τόσο στη φάση REM — όπου παρατηρούνται τα πιο έντονα όνειρα — όσο και στις φάσεις μη-REM.
Ωστόσο, τα περισσότερα επεισόδια συμβαίνουν στις μη-REM φάσεις, όπου οι εκφράσεις είναι συνήθως πιο σύντομες και λιγότερο κατανοητές.
Αντίθετα, κατά τη φάση REM, ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να σχηματίσουν ολοκληρωμένες προτάσεις ή ακόμη και να απαντήσουν σε ερωτήσεις ενώ κοιμούνται.
Έρευνα του 2021 έδειξε μάλιστα ότι κάποιοι είναι ικανοί να συμμετέχουν σε κανονικές συνομιλίες κατά τη διάρκεια των ονείρων τους. Η Μπάρετ έχει καταγράψει ακόμη και σπάνιες περιπτώσεις ζευγαριών που συνομιλούσαν μεταξύ τους ενώ κοιμούνταν.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Παρότι οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει πλήρως τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της υπνολαλίας, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο εγκέφαλος βρίσκεται σε μια μεταβατική κατάσταση, όπου ορισμένες περιοχές παραμένουν ενεργές ενώ άλλες συνεχίζουν να «κοιμούνται».
Μελέτη του 2022 έδειξε ότι κατά τη διάρκεια επεισοδίων υπνολαλίας η εγκεφαλική δραστηριότητα μοιάζει περισσότερο με εκείνη της εγρήγορσης παρά του βαθύ ύπνου, ιδιαίτερα στις περιοχές που σχετίζονται με την ομιλία και την κίνηση.
Η νευροεπιστήμονας Τζινγκ Ζανγκ από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ περιγράφει την υπνολαλία ως μια «μεταβατική δυσλειτουργία» του εγκεφάλου ανάμεσα στα στάδια του ύπνου, ενώ η Μπάρετ τη χαρακτηρίζει απλά ως ένα μικρό «glitch» στη διαδικασία μετάβασης από τη μία κατάσταση στην άλλη.
Πότε εμφανίζεται συχνότερα
Η υπνολαλία εμφανίζεται συχνότερα σε περιόδους άγχους, στέρησης ύπνου ή κατανάλωσης αλκοόλ. Αυξημένες πιθανότητες έχουν επίσης όσοι παρουσιάζουν άλλες παραϋπνίες, όπως υπνοβασία ή νυχτερινούς τρόμους.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ακόμη ότι σημαντικό ρόλο παίζει και η κληρονομικότητα, καθώς τέτοιες διαταραχές συχνά εμφανίζονται σε μέλη της ίδιας οικογένειας.
Ένα φυσιολογικό φαινόμενο στις περισσότερες περιπτώσεις
Παρά τα παραπάνω, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η υπνολαλία δεν αποτελεί κάτι ανησυχητικό. Εκτός αν προκαλεί σοβαρή διακοπή του ύπνου ή ενοχλεί σημαντικά το ίδιο το άτομο και τους γύρω του, θεωρείται μια απολύτως φυσιολογική συμπεριφορά.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις για την Εύβοια
Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις για την Ελλάδα και τον Κόσμο στο evima.gr