Παθητικό εισόδημα: Η παγίδα του εύκολου πλουτισμού που προωθούν οι influencers

Ένας νεαρός με ακριβό ρολόι, μπροστά σε ένα πολυτελές αυτοκίνητο που έχει νοικιάσει, μιλά για την οικονομική του επιτυχία, ενώ μια δημιουργός περιεχομένου εξηγεί από τον καναπέ της πώς κατάφερε να κερδίσει εξαψήφια ποσά δουλεύοντας μόλις δύο ώρες την ημέρα.

Εκατομμύρια χρήστες παρακολουθούν τέτοιου είδους αναρτήσεις, οι οποίες παρουσιάζουν το «παθητικό εισόδημα» ως έναν εύκολο δρόμο προς τον πλούτο. Το μήνυμα είναι απλό: ο καθένας μπορεί να εξασφαλίσει οικονομική ανεξαρτησία χωρίς ιδιαίτερο κόπο, αρκεί να ακολουθήσει ορισμένα βασικά βήματα.

Πολλές από τις δραστηριότητες που προβάλλονται με αυτόν τον τρόπο χαρακτηρίζονται ως «side hustles», δηλαδή παράλληλες δουλειές που υποτίθεται ότι μπορούν να συνδυαστούν με την κύρια επαγγελματική απασχόληση. Στην πράξη, όμως, ενδέχεται να απαιτούν πολλές επιπλέον ώρες εργασίας, χωρίς να αποφέρουν ουσιαστικά κέρδη.

Η πραγματικότητα πίσω από τις υποσχέσεις για εύκολο χρήμα

Για να εξετάσει κατά πόσο ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα οι υποσχέσεις των influencers, η δημοσιογράφος του Guardian, Vivian Ho, αποφάσισε να δοκιμάσει η ίδια ορισμένες από τις δημοφιλέστερες μεθόδους που διαφημίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ανάμεσα στις επιλογές της ήταν η δημιουργία και πώληση ψηφιακών προϊόντων μέσω Canva και Etsy, μια δραστηριότητα που παρουσιάζεται ως απλή και δεν απαιτεί μεγάλο αρχικό κεφάλαιο. Πρόκειται για έτοιμα ψηφιακά σχέδια, όπως προσκλήσεις, ημερολόγια και γραφικά για αναρτήσεις στα social media, τα οποία δημιουργούνται και πωλούνται διαδικτυακά.

Τα αποτελέσματα της πρώτης της προσπάθειας ήταν απογοητευτικά. Έπειτα από περίπου 23,5 ώρες εντατικής εργασίας για τον σχεδιασμό, τις διορθώσεις και την προσπάθεια να ξεχωρίσει ανάμεσα σε χιλιάδες παρόμοια καταστήματα, το ψηφιακό της εγχείρημα στο Etsy έκλεισε τον πρώτο μήνα με ζημία 32 σεντς.

Η δημοσιογράφος δοκίμασε στη συνέχεια το affiliate marketing, δηλαδή την προώθηση προϊόντων άλλων εταιρειών μέσω ειδικών συνδέσμων, από τους οποίους ο δημιουργός λαμβάνει προμήθεια για κάθε αγορά που πραγματοποιείται. Ωστόσο, επειδή δεν διέθετε ήδη ένα σταθερό κοινό που να παρακολουθεί το περιεχόμενό της, οι αναρτήσεις της είχαν ελάχιστες προβολές και δεν απέφεραν καμία πώληση.

Ειδικοί στην οικονομία και στην ανάλυση των δικτύων απάτης επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους πρακτικές θυμίζουν σύγχρονες εκδοχές πυραμιδικών σχημάτων. Συχνά παραβλέπεται το γεγονός ότι η αγορά έχει ήδη κατακλυστεί από παρόμοια προϊόντα και υπηρεσίες, ενώ αυτό που πωλείται στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο το ίδιο το προϊόν όσο η υπόσχεση του εύκολου πλουτισμού.

Γιατί το όνειρο του γρήγορου πλουτισμού γοητεύει τους νέους

Η συγκεκριμένη αγορά έχει αποκτήσει μεγάλη απήχηση. Τον Οκτώβριο του 2026, το Instagram αριθμούσε 8,5 εκατομμύρια δημοσιεύσεις με το hashtag #sidehustle και 25,6 εκατομμύρια με το #passiveincome.

Την ίδια ώρα, οι ιστορίες επιτυχίας δημιουργών που παράγουν σύντομα βίντεο για το TikTok και αποκομίζουν σημαντικά ποσά ενισχύουν την εντύπωση ότι υπάρχουν εύκολες ευκαιρίες κέρδους για όποιον ξεκινήσει να δημιουργεί περιεχόμενο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ιστορία ενός 22χρονου, την οποία παρουσίασε πρόσφατα το BBC. Ο νεαρός φέρεται να κερδίζει περισσότερα από 140.000 ευρώ ετησίως, δημιουργώντας viral αποσπάσματα βίντεο με τη Dua Lipa, τη Σαμπρίνα Κάρπεντερ και άλλους διάσημους.

Τέτοιες περιπτώσεις επιτυχίας υπάρχουν, ωστόσο αποτελούν εξαιρέσεις. Αφορούν επαγγελματίες που διαθέτουν εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις, κατανοούν τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων και αφιερώνουν αμέτρητες ώρες στην επεξεργασία βίντεο, σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον όπου η προσοχή του κοινού αποτελεί βασικό ζητούμενο.

Η ελληνική πραγματικότητα και οι υποσχέσεις για κέρδη από τα crypto

Το φαινόμενο έχει εξαπλωθεί και στην Ελλάδα, όπου συχνά αποκτά πιο επιθετικά χαρακτηριστικά.

Στο ελληνικό περιβάλλον των social media ξεχωρίζουν κυρίως άνδρες δημιουργοί περιεχομένου, οι οποίοι απευθύνονται ακόμη και σε ανήλικους ή νέους κάτω των 25 ετών. Προβάλλοντας τα κρυπτονομίσματα (crypto), τα ETFs, το dropshipping και υποτιθέμενα επενδυτικά μυστικά, υπόσχονται οικονομική ελευθερία, έξοδο από το «σύστημα» και γρήγορο πλουτισμό.

Οι υποσχέσεις αυτές βρίσκουν ανταπόκριση σε μια γενιά που αντιμετωπίζει παρατεταμένη κρίση στο κόστος ζωής και χαμηλές αποδοχές. Σύμφωνα με έρευνα του ΕΚΠΑ, η οποία παρουσιάστηκε στην «Καθημερινή», ένας στους τέσσερις εφήβους στην Ελλάδα δηλώνει ότι θέλει να γίνει influencer, αντιμετωπίζοντας τη συγκεκριμένη δραστηριότητα ως μια ρεαλιστική προοπτική επαγγελματικής αποκατάστασης και κοινωνικής αναγνώρισης.

Πίσω, ωστόσο, από τις εντυπωσιακές αναρτήσεις μπορεί να κρύβεται ένας κύκλος συνεχούς μεταπώλησης. Πολλοί από όσους υπόσχονται κέρδη μέσω επενδύσεων ενδέχεται να αντλούν τα έσοδά τους κυρίως από την πώληση μαθημάτων, τις συνδρομές σε κλειστές ομάδες ανταλλαγής μηνυμάτων και τις εγγραφές νέων χρηστών μέσω συνδέσμων παραπομπής (referral links).

Με αυτόν τον τρόπο, το περιεχόμενο ανακυκλώνεται και η οικονομική επιτυχία συνδέεται περισσότερο με την πώληση συμβουλών και υποσχέσεων παρά με τις ίδιες τις επενδύσεις που προβάλλονται.

Ποιοι κερδίζουν πραγματικά από το παθητικό εισόδημα

Παρά την εικόνα που καλλιεργείται στα social media, το παθητικό εισόδημα σπάνια είναι πραγματικά παθητικό και σχεδόν ποτέ δεν εξασφαλίζεται εύκολα.

Στο συγκεκριμένο ψηφιακό περιβάλλον, σταθερά έσοδα μπορούν να αποκομίζουν οι μεγάλες πλατφόρμες που συγκεντρώνουν την προσοχή των χρηστών, οι εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες και λογισμικό με μηνιαίες συνδρομές, αλλά και οι ίδιοι οι «γκουρού» που πωλούν συμβουλές για το πώς μπορεί κάποιος να πλουτίσει.

Για τους υπόλοιπους, η προσπάθεια κατάκτησης του εύκολου πλούτου μπορεί να καταλήξει σε αμέτρητες ώρες απλήρωτης εργασίας μπροστά σε μια οθόνη, απογοήτευση και τελικά λιγότερα χρήματα στον τραπεζικό λογαριασμό.