ΕΑΣ: Έρχεται αλλαγή στον υπολογισμό; Η κρίσιμη απόφαση στις 7 Οκτωβρίου

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα εάν ο συντελεστής της ΕΑΣ θα πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης ή αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το όριο των 1.468,02 ευρώ.

Η υπόθεση είχε προσδιοριστεί αρχικά για τις 10 Ιουνίου, ωστόσο αναβλήθηκε μετά από αίτημα του Δημοσίου και πλέον έχει οριστεί να συζητηθεί στις 7 Οκτωβρίου.

Το βασικό ερώτημα της πρότυπης δίκης

Η συγκεκριμένη δικαστική διαδικασία δεν αφορά τη διατήρηση ή την κατάργηση της ΕΑΣ, αλλά τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η εισφορά.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ΕΑΣ επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις που ανέρχονται σε 1.468,02 ευρώ και άνω, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών από 3% έως 14%.

Το σημείο που αμφισβητείται είναι ο τρόπος εφαρμογής του συντελεστή. Με το ισχύον σύστημα, όταν η σύνταξη ξεπεράσει το όριο, ο αντίστοιχος συντελεστής υπολογίζεται πάνω σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που βρίσκεται πάνω από τα 1.468,02 ευρώ.

Αυτόν τον τρόπο υπολογισμού αμφισβητεί ο συνταξιούχος που προσέφυγε στη Δικαιοσύνη.

Όπως αναφέρεται στην επίσημη πράξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η πρότυπη δίκη είναι εάν είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα η επιβολή ενός ενιαίου συντελεστή στο συνολικό ποσό της σύνταξης ή εάν θα πρέπει να εξαιρείται ένα βασικό ποσό και η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα που το υπερβαίνει.

Τι αναφέρει η εισήγηση

Σημαντικό στοιχείο στην υπόθεση αποτελεί η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες από νομικές πηγές, η εισήγηση τάσσεται υπέρ της αλλαγής του σημερινού τρόπου υπολογισμού, ώστε η ΕΑΣ να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που ξεπερνά το προβλεπόμενο όριο.

Η εισήγηση, ωστόσο, δεν αποτελεί απόφαση. Η τελική κρίση ανήκει στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Εάν επικρατήσει αυτή η προσέγγιση, η διαφορά στην κράτηση θα μπορούσε να είναι σημαντική για τις υψηλότερες συντάξεις.

Για παράδειγμα, σε σύνταξη 2.000 ευρώ, εάν τα 1.468 ευρώ δεν υπολογίζονταν για την ΕΑΣ, η εισφορά θα επιβαλλόταν στα υπόλοιπα 532 ευρώ. Με συντελεστή 7%, η κράτηση θα ήταν περίπου 37 ευρώ, αντί για 140 ευρώ που προκύπτουν σήμερα όταν το 7% εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη σύνταξη.

Η δημοσιονομική διάσταση

Η υπόθεση έχει και σημαντική δημοσιονομική πλευρά, καθώς τα έσοδα από την ΕΑΣ αποτελούν πηγή χρηματοδότησης του ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών), το οποίο αποτελεί τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» για τις μελλοντικές ανάγκες του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Με βάση τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2026, τα έσοδα που προβλέπονται από την ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις ανέρχονται σε 721 εκατ. ευρώ, ενώ από τις επικουρικές συντάξεις υπολογίζονται σε 167 εκατ. ευρώ.

Το συνολικό ποσό φτάνει έτσι τα 888 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, το συνολικό απόθεμα του ΑΚΑΓΕ αναμένεται να ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2026.

Το ζήτημα των αναδρομικών

Ξεχωριστό κεφάλαιο στην υπόθεση αποτελούν τα αναδρομικά.

Μια δικαστική απόφαση που θα οδηγήσει σε αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν επιστροφές για ολόκληρο το προηγούμενο διάστημα.

Οι αξιώσεις, τα χρονικά όρια και το ζήτημα της παραγραφής ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο ξεχωριστών διεκδικήσεων.

Ήδη, σύλλογοι συνταξιούχων και νομικοί καλούν τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν αιτήσεις στον ΕΦΚΑ, με στόχο να αμφισβητήσουν τον τρόπο υπολογισμού, να διατηρήσουν τα δικαιώματά τους και να διακόψουν την παραγραφή.

Η κρίσιμη ημερομηνία

Η πρότυπη δίκη θα συζητηθεί στις 7 Οκτωβρίου στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η απόφαση αναμένεται να καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν τόσο η κυβέρνηση, σε περίπτωση που χρειαστεί να προχωρήσει σε διαφορετικό τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, όσο και οι συνταξιούχοι που θα διεκδικήσουν ποσά από τις κρατήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί.

Το υπουργείο Εργασίας έχει εξετάσει σενάρια για έναν αναλογικότερο υπολογισμό της εισφοράς, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη αλλαγή, καθώς αναμένει την απόφαση της Δικαιοσύνης.