Αλλαγές στην ΕΑΣ: Μειώσεις στις κρατήσεις συνταξιούχων και αναδρομικά έως το 2026 – Πότε βγαίνει η απόφαση

Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ενδέχεται να φέρουν σημαντική ελάφρυνση στις μηνιαίες κρατήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, ενώ παράλληλα ανοίγει η συζήτηση για την επιστροφή αναδρομικών. Το ζήτημα βρίσκεται υπό εξέταση από την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία αναμένεται να εκδώσει την απόφασή της στις αρχές του 2027.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου», η εισήγηση που παρουσιάστηκε στο ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο υποστηρίζει την αλλαγή του υφιστάμενου τρόπου παρακράτησης της εισφοράς, θέτοντας ζητήματα συνταγματικότητας για το ισχύον σύστημα.

Ειδικότερα, η πρόταση προβλέπει ότι η ΕΑΣ θα πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά στο ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο των 1.400 ή των 1.468 ευρώ, που ισχύει σήμερα, και όχι στο σύνολο της σύνταξης, όπως εφαρμόζεται μέχρι τώρα.

Ποια προβλήματα εντοπίζονται στο σημερινό σύστημα της ΕΑΣ

Στην εισήγησή του προς την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο Γενικός Επίτροπος αναδεικνύει δύο βασικά ζητήματα που σχετίζονται με τη συνταγματικότητα του τρόπου επιβολής της εισφοράς.

Το πρώτο αφορά την αρχή της ισότητας. Συγκεκριμένα, οι συνταξιούχοι με αποδοχές έως 1.400 ευρώ δεν καταβάλλουν ΕΑΣ. Αντίθετα, όσοι λαμβάνουν μεγαλύτερη σύνταξη επιβαρύνονται με την εισφορά επί ολόκληρου του ποσού και όχι μόνο για το τμήμα που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.

Η διαφορετική αυτή μεταχείριση εκτιμάται ότι δημιουργεί ζήτημα ως προς τη συνταγματική αρχή της ισότητας.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την αρχή της αναλογικότητας. Σύμφωνα με την εισήγηση, η επιβολή των προβλεπόμενων συντελεστών στο σύνολο της σύνταξης, αντί στο ποσό που ξεπερνά κάθε εισοδηματικό όριο, οδηγεί σε υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται κάθε συντελεστής εισφοράς να εφαρμόζεται μόνο στο αντίστοιχο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από το εκάστοτε όριο.

Πόσο μπορεί να μειωθεί η μηνιαία κράτηση

Το μέγεθος της οικονομικής ελάφρυνσης που θα μπορούσε να προκύψει από την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού φαίνεται μέσα από το παράδειγμα συνταξιούχου με μηνιαία σύνταξη 2.200 ευρώ.

Με το ισχύον καθεστώς, όπου εφαρμόζεται συντελεστής κράτησης 7% στο σύνολο της σύνταξης, η μηνιαία παρακράτηση φτάνει τα 154 ευρώ.

Εάν υιοθετηθεί η νέα μέθοδος, η εισφορά θα υπολογίζεται μόνο στα 732 ευρώ, δηλαδή στο ποσό που υπερβαίνει το σημερινό όριο των 1.468 ευρώ.

Έτσι, η κράτηση θα διαμορφώνεται στα 51,25 ευρώ τον μήνα, αντί για 154 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος συνταξιούχος θα έχει μηνιαίο όφελος 102,75 ευρώ.

Πότε θα εκδοθεί η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Η δικαστική υπόθεση ξεκίνησε το 2020, έπειτα από αγωγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος προσέφυγε αμφισβητώντας τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ. Με την αγωγή του διεκδίκησε την επιστροφή αναδρομικών ύψους 13.400,91 ευρώ.

Η τελική απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται στις αρχές του 2027.

Εφόσον γίνει δεκτή η εισήγηση, ενδέχεται να δρομολογηθεί η αλλαγή του συστήματος παρακράτησης, επηρεάζοντας περισσότερους από 450.000 συνταξιούχους του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι οποίοι καταβάλλουν σήμερα την εισφορά.

Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση θα πρέπει να προσαρμόσει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στα δεδομένα που θα διαμορφώσει η δικαστική απόφαση, προχωρώντας στις αναγκαίες αλλαγές για τον περιορισμό των κρατήσεων.

Ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφή αναδρομικών

Παράλληλα με το ενδεχόμενο μείωσης των κρατήσεων, ενδιαφέρον παρουσιάζει και το θέμα των αναδρομικών ποσών που ενδέχεται να δικαιούνται οι συνταξιούχοι.

Όπως αναφέρει ο «Ελεύθερος Τύπος», όσοι εκτιμούν ότι έχουν υποστεί αδικαιολόγητη οικονομική επιβάρυνση από την ΕΑΣ έχουν τη δυνατότητα να εξετάσουν την προσφυγή στη Δικαιοσύνη.

Τα χρονικά περιθώρια για τη διεκδίκηση επιστροφών διαμορφώνονται ως εξής:

• Αγωγές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026: Οι συνταξιούχοι μπορούν να διεκδικήσουν την επιστροφή των κρατήσεων που αφορούν τα έτη 2024, 2025 και 2026.

• Αγωγές μέσα στο 2027: Η διεκδίκηση αναδρομικών αφορά τα έτη 2025 και 2026.

• Αγωγές που έχουν ήδη κατατεθεί πριν από το 2026: Οι συνταξιούχοι διατηρούν τις αξιώσεις τους για τα χρονικά διαστήματα που καλύπτονται από τις προσφυγές τους.

Σε κάθε περίπτωση, το εύρος των ενδεχόμενων επιστροφών και οι αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ θα εξαρτηθούν από την οριστική κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και από τις ρυθμίσεις που θα αποφασιστούν στη συνέχεια για την εφαρμογή της.