Έχει αντιληφθεί η κεντρική εξουσία τις πραγματικές δυνατότητες της Εύβοιας;

της Ματίνας Ρέτσα

Η Εύβοια δεν είναι απλώς ένα νησί δίπλα στην Αττική. Είναι ουσιαστικά ένα προάστιο της Αθήνας, ένας τόπος με τεράστιες δυνατότητες, που μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αποκέντρωση της πρωτεύουσας και στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών ζωής για χιλιάδες πολίτες.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια ενδιαφέρουσα κοινωνική μεταβολή. Ολοένα και περισσότερες οικογένειες, νέα ζευγάρια αλλά και άνθρωποι που αναζητούν μια διαφορετική καθημερινότητα επιλέγουν να εγκαταλείψουν την Αθήνα και να εγκατασταθούν μόνιμα στην Εύβοια, με τη Χαλκίδα και τις γύρω περιοχές να αποτελούν ιδιαίτερα ελκυστικές επιλογές.

Και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο.

Η Αθήνα έχει φτάσει πλέον σε ένα σημείο όπου η καθημερινότητα για πολλούς κατοίκους της γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Το κυκλοφοριακό πρόβλημα, το υψηλό κόστος στέγασης, οι μεγάλες αποστάσεις, η πίεση και οι έντονοι ρυθμοί ζωής δημιουργούν την ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων.

Από την άλλη πλευρά, η Εύβοια διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που ελάχιστες περιοχές της χώρας έχουν: βρίσκεται δίπλα στο μεγαλύτερο οικονομικό και διοικητικό κέντρο της Ελλάδας, διατηρώντας παράλληλα τα χαρακτηριστικά μιας περιοχής με σημαντικά καλύτερες προϋποθέσεις για μια πιο ανθρώπινη καθημερινότητα.

Η Χαλκίδα, ειδικότερα, μπορεί να αποτελέσει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας. Μια πόλη που συνδυάζει την εγγύτητα στην Αθήνα με τη θάλασσα, την εμπορική δραστηριότητα, την κοινωνική ζωή και τις δυνατότητες ανάπτυξης.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι ένα: Έχει αντιληφθεί η κεντρική εξουσία τις πραγματικές δυνατότητες της Εύβοιας;

Γιατί, εάν πράγματι θέλουμε να μιλάμε για αποκέντρωση, δεν αρκούν οι εξαγγελίες και οι γενικόλογες αναφορές στην περιφερειακή ανάπτυξη. Χρειάζεται συγκεκριμένος σχεδιασμός, πολιτική βούληση και, κυρίως, έργα.

Η Εύβοια χρειάζεται σύγχρονες οδικές υποδομές, ασφαλείς και γρήγορες μετακινήσεις, ουσιαστική αναβάθμιση της σιδηροδρομικής σύνδεσης, καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα διευκολύνει τη σύνδεσή της με την Αττική.

Χρειάζεται επίσης ενίσχυση των δομών υγείας, περισσότερες και καλύτερες σχολικές υποδομές, οργανωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Γιατί δεν αρκεί να μετακομίσει μια οικογένεια στην Εύβοια. Πρέπει να μπορεί να ζήσει εκεί με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική. Να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες, να μπορεί να μετακινείται χωρίς να χάνει καθημερινά πολύτιμο χρόνο και, πάνω απ’ όλα, να αισθάνεται ότι ο τόπος στον οποίο επέλεξε να δημιουργήσει το μέλλον της έχει τις υποδομές να την υποστηρίξει.

Η αποκέντρωση χρειάζεται και ουσιαστικά κίνητρα

Υπάρχει όμως και μια ακόμη σημαντική παράμετρος, την οποία η κεντρική εξουσία οφείλει να εξετάσει σοβαρά: τη θέσπιση συγκεκριμένων οικονομικών, φορολογικών και στεγαστικών κινήτρων για όσους επιθυμούν να εγκαταλείψουν την Αθήνα και να εγκατασταθούν μόνιμα στην Εύβοια.

Εάν πραγματικά θέλουμε να αποσυμφορήσουμε την Αθήνα, τότε η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Δεν αρκεί να διαπιστώνει ότι η πρωτεύουσα ασφυκτιά. Πρέπει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η αποκέντρωση να αποτελεί μια πραγματική και εφικτή επιλογή για χιλιάδες συμπολίτες μας.

Γιατί να μη θεσπιστούν ειδικά προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης για νέα ζευγάρια και οικογένειες που επιλέγουν να μεταφέρουν τη μόνιμη κατοικία τους στην Εύβοια;

Γιατί να μη δοθούν φορολογικά κίνητρα, στεγαστικές διευκολύνσεις ή επιδοτήσεις για την αγορά, την ενοικίαση και την ανακαίνιση πρώτης κατοικίας;

Γιατί να μη δημιουργηθεί ένα ειδικό πλαίσιο ενίσχυσης για επαγγελματίες, νέους επιστήμονες και μικρές επιχειρήσεις που επιθυμούν να μεταφέρουν ή να αναπτύξουν τη δραστηριότητά τους στην περιοχή;

Ακόμη και η ενίσχυση της τηλεργασίας, σε συνδυασμό με καλύτερες ψηφιακές υποδομές και προσιτές μετακινήσεις προς την Αθήνα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικό κίνητρο για ανθρώπους που επιθυμούν να αλλάξουν τόπο κατοικίας χωρίς να εγκαταλείψουν την εργασία τους.

Φυσικά, τέτοιες παρεμβάσεις χρειάζονται μελέτη, συγκεκριμένα κριτήρια και οικονομικό σχεδιασμό. Θα πρέπει επίσης να προστατεύουν τους ήδη μόνιμους κατοίκους, ώστε η αυξημένη ζήτηση κατοικίας να μη δημιουργήσει νέα προβλήματα ακρίβειας και στέγασης.

Η αποκέντρωση δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην προσωπική απόφαση και στις οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας. Χρειάζεται μια Πολιτεία που θα ενθαρρύνει, θα διευκολύνει και θα στηρίζει έμπρακτα αυτή την επιλογή.

Ας αντιληφθούμε επιτέλους ότι κάθε οικογένεια που επιλέγει να δημιουργήσει το μέλλον της εκτός Αθήνας, με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, μπορεί να συμβάλει τόσο στην ανάπτυξη της περιφέρειας όσο και στην αποσυμφόρηση της πρωτεύουσας.

Και η Εύβοια, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της άμεσης σύνδεσής της με την Αττική, θα μπορούσε να αποτελέσει μια ιδανική περιοχή για την πιλοτική εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής.

Η ανάπτυξη πρέπει να αφορά πρώτα τους ίδιους τους Ευβοιώτες

Παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ανάπτυξη της Εύβοιας δεν αφορά μόνο όσους έρχονται από την Αθήνα. Αφορά πρωτίστως τους ίδιους τους Ευβοιώτες, που δικαιούνται καλύτερη ποιότητα ζωής, περισσότερες ευκαιρίες και ισότιμη αντιμετώπιση από την Πολιτεία.

Και εδώ βρίσκεται, κατά την άποψή μου, η ουσία του ζητήματος.

Η ουσιαστική ανάπτυξη της Εύβοιας μπορεί να προσφέρει ένα διπλό όφελος.

Αφενός, να αναβαθμίσει την καθημερινότητα των κατοίκων της και να δημιουργήσει πραγματικές προοπτικές για τη νέα γενιά, ώστε οι νέοι άνθρωποι να μπορούν να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.

Αφετέρου, να συμβάλει στην αποσυμφόρηση της Αθήνας, δίνοντας σε περισσότερους πολίτες τη δυνατότητα να επιλέξουν έναν διαφορετικό τόπο μόνιμης κατοικίας, χωρίς να αποκόπτονται από τις επαγγελματικές και οικονομικές δραστηριότητες της πρωτεύουσας.

Βεβαίως, η Εύβοια δεν πρέπει να μετατραπεί σε μια απέραντη περιοχή κατοικίας που θα εξαρτάται αποκλειστικά από την Αθήνα. Αυτό θα σήμαινε απλώς μεταφορά των προβλημάτων από τη μία περιοχή στην άλλη.

Αντιθέτως, χρειάζεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία, να ενισχύσει την επιχειρηματικότητα, την παραγωγή, τον πρωτογενή τομέα, τον τουρισμό και τις τοπικές επενδύσεις.

Η Χαλκίδα μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός αναπτυξιακός πόλος, αλλά η προοπτική αυτή πρέπει να αφορά ολόκληρη την Εύβοια, από τον βορρά μέχρι τον νότο. Η ανάπτυξη δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται σε λίγα χιλιόμετρα γύρω από τη γέφυρα της Χαλκίδας.

Από τις εξαγγελίες στις πράξεις

Είναι, λοιπόν, καιρός να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Εύβοια στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας.

Όχι με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Όχι με έργα που συζητούνται επί δεκαετίες. Αλλά με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις σημερινές ανάγκες όσο και τις πληθυσμιακές και οικονομικές προοπτικές των επόμενων ετών.

Η αποκέντρωση δεν μπορεί να παραμένει μια ωραία λέξη στα κυβερνητικά προγράμματα. Πρέπει να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο, μέσα από υποδομές, επενδύσεις και ουσιαστικά κίνητρα μετεγκατάστασης.

Και η Εύβοια είναι ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου μια τέτοια πολιτική μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.

Το ζητούμενο δεν είναι να γίνει η Εύβοια μια δεύτερη Αθήνα, με τα ίδια προβλήματα και τις ίδιες παθογένειες.

Το ζητούμενο είναι να γίνει ένας τόπος ακόμη πιο σύγχρονος, λειτουργικός και ελκυστικός, που θα προσφέρει στους κατοίκους του ποιότητα ζωής και πραγματικές ευκαιρίες.

Γιατί η ανάπτυξη της Εύβοιας δεν είναι μόνο τοπική υπόθεση. Είναι και υπόθεση της Αθήνας. Είναι υπόθεση της εθνικής οικονομίας. Είναι, τελικά, υπόθεση ενός διαφορετικού μοντέλου ανάπτυξης για ολόκληρη τη χώρα.

Και αυτό είναι κάτι που η κεντρική εξουσία οφείλει να εξετάσει με τη σοβαρότητα που του αναλογεί.

Η Εύβοια έχει τις δυνατότητες. Αυτό που χρειάζεται είναι σχέδιο, υποδομές, κίνητρα και προοπτική.

Γιατί η πραγματική αποκέντρωση δεν επιτυγχάνεται μόνο όταν οι πολίτες θέλουν να φύγουν από την Αθήνα, αλλά όταν η Πολιτεία τούς δίνει τη δυνατότητα να το κάνουν.