Δεν είναι απλά κατοικίδια: Η επιστήμη αποκαλύπτει πώς αλλάζουν τη ζωή μας οι τετράποδοι φίλοι μας

Ο Όσκαρ Ουάιλντ είχε αναφέρει πως όποιος περνά χρόνο με ζώα, κινδυνεύει να γίνει καλύτερος άνθρωπος. Μια φράση που αποτυπώνει τη διαχρονική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τα ζώα, η οποία έχει διαμορφωθεί μέσα σε χιλιάδες χρόνια.

Από την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας, τα ζώα είχαν σημαντική θέση στη ζωή μας. Αρχικά στη φύση και στη συνέχεια στην αγροτική ζωή, πρόσφεραν τροφή, βοήθεια στις μετακινήσεις, αλλά και συμμετείχαν σε πολιτιστικές και θρησκευτικές παραδόσεις.

Η συνύπαρξη ανθρώπου και κατοικίδιων δεν αποτελεί ένα σύγχρονο φαινόμενο που αφορά μόνο τις δυτικές κοινωνίες. Αντίθετα, πρόκειται για μια σχέση με βαθιές ρίζες που έχει εξελιχθεί μέσα στους αιώνες.

Η φιλία ανθρώπου και ζώου ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια πριν

Αρχαιολογικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι σκύλοι βρίσκονταν κοντά στον άνθρωπο ήδη πριν από 11.000 έως 14.000 χρόνια. Παράλληλα, ευρήματα στην Κύπρο αποδεικνύουν ότι οι γάτες ζουν δίπλα στους ανθρώπους εδώ και τουλάχιστον 9.500 χρόνια.

Σήμερα, η επιστήμη εξετάζει όλο και περισσότερο τη σημασία αυτής της σχέσης και τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η παρουσία ενός κατοικίδιου στη ζωή του ανθρώπου.

Ο James A. Serpell, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, εξηγεί ότι η ανθρωποζωολογία, δηλαδή η μελέτη των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ ανθρώπων και ζώων, αποτελεί έναν σχετικά νέο επιστημονικό κλάδο.

Παρότι η απόδειξη μιας άμεσης επίδρασης των κατοικίδιων στην υγεία παραμένει δύσκολη, οι νέες μελέτες προσφέρουν σημαντικά στοιχεία για τον θετικό τους ρόλο.

Τα κατοικίδια ως στήριγμα για τα παιδιά

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οικογένειες με παιδιά αποτελούν περίπου το 40% των ανθρώπων που έχουν κατοικίδια.

Η Marie A. Moore αναφέρει ότι οι γάτες μπορούν να προσφέρουν ηρεμία, ιδιαίτερα σε παιδιά με υπερκινητικότητα, ενώ οι σκύλοι βοηθούν στην εκτόνωση της ενέργειας και προσφέρουν συντροφιά σε παιδιά που αισθάνονται μόνα.

Μελέτες δείχνουν ότι τα κατοικίδια μπορούν να λειτουργήσουν ως «αντίβαρο» στο άγχος των παιδιών, να περιορίσουν την ψυχική πίεση και να ενθαρρύνουν έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής.

Παράλληλα, μειώνουν τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά σε οθόνες, ενισχύοντας την καθημερινή τους δραστηριότητα.

Ένας σκύλος που έφερε ξανά χαμόγελο στη ζωή μιας γυναίκας

Η ιστορία της Ορτένσια δείχνει τον συναισθηματικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει ένα κατοικίδιο.

Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η γυναίκα άρχισε σταδιακά να χάνει το ενδιαφέρον της για την καθημερινότητα. Η κατάσταση άλλαξε όταν απέκτησε τη Μαμπ, έναν σκύλο που έγινε η αφορμή για να δημιουργήσει μια νέα ρουτίνα.

«Η ζωή της μητέρας μου άλλαξε εντελώς», αναφέρει η κόρη της, Λούπε. Η Ορτένσια άρχισε να αφιερώνει χρόνο στη φροντίδα του ζώου, να ασχολείται με τη διατροφή και την υγεία του και να οργανώνει ξανά τη μέρα της.

Ο κτηνίατρος José González σημειώνει ότι πλέον πολλά κατοικίδια θεωρούνται μέλη της οικογένειας και έχουν σημαντική συναισθηματική και συμβολική αξία.

Η παρουσία των ζώων βοηθά και τους ηλικιωμένους

Έρευνα του Πανεπιστημίου της Φλόριντα έδειξε ότι άτομα άνω των 65 ετών που είχαν κατοικίδιο για περισσότερα από πέντε χρόνια εμφάνισαν πιο αργή γνωστική εξασθένηση.

Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν και από μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports, σύμφωνα με την οποία η κατοχή κατοικίδιου, ιδιαίτερα η καθημερινή βόλτα με σκύλο, μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας.

Η ερευνήτρια Nancy Gee εξηγεί ότι η φροντίδα ενός ζώου προσφέρει στους ηλικιωμένους αίσθηση σκοπού και χρησιμότητας, ενώ παράλληλα ενισχύει την κοινωνική τους επαφή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ορτένσια, η οποία μέσα από τις καθημερινές βόλτες με τη Μαμπ δημιούργησε μια νέα παρέα ανθρώπων στο πάρκο.

Τα ζώα ως πηγή συναισθηματικής στήριξης

Τα κατοικίδια φαίνεται πως διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και σε δύσκολες περιόδους της ζωής.

Έρευνες δείχνουν ότι μπορούν να μειώσουν το άγχος στα παιδιά, να προσφέρουν ασφάλεια και να ενισχύσουν την κοινωνικότητα.

Μελέτη του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ έδειξε ότι οι παρεμβάσεις με τη βοήθεια ζώων μπορούν να βελτιώσουν την κοινωνική λειτουργικότητα, τη συγκέντρωση και την προσοχή παιδιών με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού.

Μια χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της Majo Villalba, μητέρας δύο παιδιών, εκ των οποίων το ένα έχει αυτισμό. Η οικογένεια υιοθέτησε τον σκύλο Rolito πριν από δύο χρόνια.

Όπως αναφέρει η ίδια, ο σκύλος άλλαξε τη ζωή τους, καθώς για τον γιο της Antonio έγινε ένας πολύτιμος σύντροφος που τον βοηθά ακόμη και στην καθημερινή του προετοιμασία για τη θεραπεία.

Η Moore επισημαίνει ότι η παρουσία ενός ζώου προσφέρει συντροφιά χωρίς κριτική και μπορεί να μειώσει το άγχος. Ακόμη και σύντομες επαφές με έναν σκύλο έχουν συνδεθεί με μείωση της σωματικής και συναισθηματικής δυσφορίας στα παιδιά.

Οι σκύλοι και η υγεία της καρδιάς

Η κατοχή σκύλου συνδέεται με μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα, περισσότερες κοινωνικές επαφές και καλύτερη πορεία μετά από σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα.

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία έχει επισημάνει ότι η συμβίωση με κατοικίδιο, ιδιαίτερα με σκύλο, μπορεί να σχετίζεται με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Παράλληλα, στους ηλικιωμένους η παρουσία ενός ζώου μπορεί να συμβάλει στη μείωση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης.

Η παρουσία των κατοικίδιων σε αριθμούς

Τα κατοικίδια αποτελούν σημαντικό κομμάτι των νοικοκυριών παγκοσμίως.

Στην Αργεντινή, το 86% των νοικοκυριών διαθέτει κατοικίδιο, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες το ποσοστό φτάνει περίπου το 70%.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 145 εκατομμύρια κατοικίδια, από τα οποία περίπου 66 εκατομμύρια είναι σκύλοι και 79 εκατομμύρια γάτες.

Η σχέση ανθρώπου και ζώου, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, αποδεικνύεται πολύ πιο βαθιά από μια απλή συμβίωση. Τα κατοικίδια προσφέρουν συντροφιά, στήριξη, ενισχύουν τη σωματική και ψυχική υγεία και σε πολλές περιπτώσεις δίνουν στους ανθρώπους έναν νέο λόγο να συνεχίζουν με περισσότερη αισιοδοξία την καθημερινότητά τους.