Ηλεκτρονικά διόδια χωρίς μπάρες: Πώς αλλάζουν οι μετακινήσεις στους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους

Το νέο σύστημα σχεδιάζεται να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα, με τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) να αποτελεί το πρώτο έργο στο οποίο προβλέπεται η λειτουργία του.

Μέχρι σήμερα, η διέλευση από τα διόδια αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των ταξιδιών στους αυτοκινητόδρομους. Οι οδηγοί αναγκάζονται να μειώνουν ταχύτητα ή να ακινητοποιούν τα οχήματά τους, προκειμένου να καταβάλουν το αντίτιμο της διαδρομής. Ωστόσο, η τεχνολογική εξέλιξη δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για την αλλαγή αυτού του μοντέλου.

Πώς λειτουργούν τα ηλεκτρονικά διόδια ελεύθερης ροής

Το σύστημα, που είναι διεθνώς γνωστό ως Free Flow, επιτρέπει στα οχήματα να περνούν από ειδικές ηλεκτρονικές πύλες χωρίς να απαιτείται στάση ή επιβράδυνση για την πληρωμή των διοδίων.

Η λειτουργία του βασίζεται σε κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας και αισθητήρες, οι οποίοι καταγράφουν τις διελεύσεις των οχημάτων και υπολογίζουν το αντίστοιχο κόστος.

Το συγκεκριμένο μοντέλο έχει ήδη υιοθετηθεί, σε διαφορετική έκταση, από αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Νορβηγία, η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Εκτός από τον περιορισμό του χρόνου αναμονής, η κατάργηση των στάσεων και των ουρών στους σταθμούς διοδίων εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στη μικρότερη κατανάλωση καυσίμων, στον περιορισμό των εκπομπών ρύπων και στη μείωση του κινδύνου μικροσυγκρούσεων.

Ο ΒΟΑΚ το πρώτο έργο με το νέο σύστημα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η εφαρμογή της συγκεκριμένης τεχνολογίας προβλέπεται στον νέο Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ).

Ειδικότερα, στη σύμβαση παραχώρησης για το τμήμα Χανιά–Ηράκλειο περιλαμβάνεται η εγκατάσταση ενός αναλογικού ηλεκτρονικού συστήματος διοδίων. Με αυτόν τον τρόπο, η χρέωση των οδηγών θα γίνεται ανάλογα με την απόσταση που έχουν διανύσει στον αυτοκινητόδρομο.

Η μετάβαση, ωστόσο, στο νέο μοντέλο δεν θα γίνει αμέσως με την έναρξη λειτουργίας των νέων τμημάτων. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής και της σταδιακής παράδοσης του έργου προβλέπεται να λειτουργήσουν αρχικά μετωπικοί σταθμοί διοδίων.

Οι σταθμοί αυτοί θα βρίσκονται σε σημεία όπως τα τμήματα Γεωργιούπολη–Ατσιπόπουλο, Φόδελε–Λινοπεράματα και Σούδα–Βάμος/Βρύσες και θα παραμείνουν σε λειτουργία μέχρι να είναι έτοιμο να εφαρμοστεί πλήρως το ηλεκτρονικό σύστημα.

Η κατάργησή τους θα συνδεθεί με την ενεργοποίηση του Εθνικού Συστήματος Χρέωσης Ηλεκτρονικών Διοδίων και την αντίστοιχη εντολή του Δημοσίου.

Πώς θα υπολογίζεται το κόστος για τους οδηγούς

Όταν το σύστημα τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα καταγράφει ηλεκτρονικά το σημείο εισόδου και εξόδου κάθε οχήματος, υπολογίζοντας αυτόματα τα χιλιόμετρα που έχουν διανυθεί.

Οι οδηγοί που διαθέτουν ηλεκτρονικό πομποδέκτη και ενεργό συνδρομητικό λογαριασμό θα μπορούν να εξοφλούν το αντίτιμο αυτόματα, χωρίς να χρειάζεται να κάνουν κάποια ενέργεια κατά τη διέλευσή τους.

Για τα επιβατικά αυτοκίνητα, η σύμβαση προβλέπει ανώτατη βασική χρέωση 0,053 ευρώ ανά χιλιόμετρο, πλέον ΦΠΑ, με τιμές βάσης του 2022. Για τις υπόλοιπες κατηγορίες οχημάτων θα ισχύουν διαφορετικοί συντελεστές χρέωσης.

Ποιες μετακινήσεις θα εξαιρούνται από τα διόδια

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις καθημερινές μετακινήσεις των κατοίκων στις αστικές περιοχές που εξυπηρετεί ο ΒΟΑΚ.

Συγκεκριμένα, προβλέπονται απαλλαγές από την καταβολή διοδίων για ορισμένες διαδρομές μεταξύ κόμβων στις παρακάμψεις των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου.

Οι συγκεκριμένες διελεύσεις θα καταγράφονται κανονικά από το ηλεκτρονικό σύστημα, χωρίς όμως να επιβαρύνονται οικονομικά οι οδηγοί. Το κόστος θα αναλαμβάνει το Ελληνικό Δημόσιο μέσω του μηχανισμού των λεγόμενων «σκιωδών διοδίων».

Τι θα ισχύει για όσους δεν έχουν πομποδέκτη

Η χρήση ηλεκτρονικού πομποδέκτη δεν θα αποτελεί τη μοναδική δυνατότητα αναγνώρισης των οχημάτων.

Για τους οδηγούς που δεν διαθέτουν τη συγκεκριμένη συσκευή, θα υπάρχει η δυνατότητα καταγραφής της πινακίδας κυκλοφορίας μέσω ειδικών καμερών.

Σε αυτή την περίπτωση, η εξόφληση των διοδίων θα πραγματοποιείται με εναλλακτικούς τρόπους, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Σε αντίστοιχα συστήματα που λειτουργούν στο εξωτερικό, οι οδηγοί μπορούν να πληρώνουν ηλεκτρονικά μέσω ειδικής διαδικτυακής πλατφόρμας ή εφαρμογής.