Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Οι πολιτείες-κλειδιά και το σενάριο ήττας για τον Τραμπ

Εκατομμύρια Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, σε μια εκλογική αναμέτρηση που θα καθορίσει τόσο τις πολιτικές ισορροπίες σε τοπικό επίπεδο όσο και το ποιος θα έχει τον έλεγχο του Κογκρέσου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η μάχη για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, ενώ η οικονομία και το αυξημένο κόστος ζωής αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην επιλογή των ψηφοφόρων.

Ποιες έδρες κρίνονται στις ενδιάμεσες εκλογές

Στη συγκεκριμένη εκλογική διαδικασία διεκδικούνται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 34 από τις συνολικά 100 έδρες της Γερουσίας. Παράλληλα, η συμμετοχή στην πρόωρη ψηφοφορία έχει ήδη ξεπεράσει τα αντίστοιχα επίπεδα των ενδιάμεσων εκλογών του 2022.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, που βλέπει τα ποσοστά αποδοχής του να υποχωρούν σε ιστορικά χαμηλά, πραγματοποίησε περιοδείες σε διάφορες περιοχές της χώρας κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα, επιδιώκοντας να στηρίξει τους υποψηφίους των Ρεπουμπλικανών.

Η δυσαρέσκεια των πολιτών συνδέεται κυρίως με τους χειρισμούς της κυβέρνησης στην οικονομία, αλλά και με τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος προκάλεσε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και νέο κύμα πληθωρισμού.

Η οικονομία μπορεί να καθορίσει το εκλογικό αποτέλεσμα

Το κόστος ζωής αναδεικνύεται σε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της προεκλογικής περιόδου. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε απορρίψει ως «απάτη» τις ανησυχίες των πολιτών για την ακρίβεια, επιχειρώντας στη συνέχεια να τους καθησυχάσει με αναφορές σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια σε πολιτείες όπου η εκλογική μάχη παραμένει αμφίρροπη.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι τιμές της ενέργειας θα υποχωρήσουν μετά τις εκλογές, ενώ υποσχέθηκε ακόμη και επιταγές ύψους 5.000 δολαρίων, σε περίπτωση που οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν την πλειοψηφία στο Κογκρέσο.

Ωστόσο, τα οικονομικά δεδομένα δεν ευνοούν την προσπάθειά του. Ο βασικός δείκτης πληθωρισμού σημείωσε τον Σεπτέμβριο τη μεγαλύτερη αύξηση των τελευταίων έξι μηνών. Σύμφωνα με πολιτικούς συμβούλους που μίλησαν στο Bloomberg, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την κρίση των ψηφοφόρων.

Ενδεχόμενη απώλεια της πλειοψηφίας από τους Ρεπουμπλικανούς στη Βουλή ή στη Γερουσία θα μπορούσε να οδηγήσει την κυβέρνηση Τραμπ αντιμέτωπη με αυστηρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο και να ανοίξει τον δρόμο για έρευνες από το Κογκρέσο.

Τι δείχνουν τα στοιχεία της πρόωρης ψηφοφορίας

Περίπου 57 εκατομμύρια Αμερικανοί είχαν ήδη ψηφίσει πριν από την επίσημη ημέρα των εκλογών, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε έως τη Δευτέρα το Εργαστήριο Εκλογών του Πανεπιστημίου της Φλόριντα.

Σε 27 πολιτείες, όπου επιτρέπεται η πρόωρη ψηφοφορία και καταγράφεται η κομματική ταυτότητα των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, το 43% των ψήφων που είχαν κατατεθεί αυτοπροσώπως ή επιστραφεί μέσω της εξ αποστάσεως διαδικασίας προερχόταν από Δημοκρατικούς. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους Ρεπουμπλικανούς ήταν 32%.

Τα συγκεκριμένα στοιχεία χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση, καθώς όσοι επιλέγουν να ψηφίσουν νωρίς είναι συχνά ψηφοφόροι με ισχυρή κομματική προτίμηση. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα της πρόωρης συμμετοχής συμβαδίζει με τις υπόλοιπες εκτιμήσεις που δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς.

Ποιο κόμμα έχει το προβάδισμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων

Οι δημοσκοπήσεις, τα εκλογικά μοντέλα και οι πλατφόρμες προβλέψεων συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι οι Δημοκρατικοί έχουν σημαντικές πιθανότητες να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Το βασικό ερώτημα αφορά πλέον το μέγεθος της επικράτησής τους. Το ανεξάρτητο Cook Political Report εκτιμά ότι θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν πλειοψηφία από 12 έως 25 έδρες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι εκλογικές περιφέρειες στη Νέα Υόρκη, το Μίσιγκαν, τη Φλόριντα και το Τέξας, όπου οι αναμετρήσεις χαρακτηρίζονται αμφίρροπες.

Ωστόσο, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο, καθώς οι δημοσκοπήσεις έχουν αποτύχει και στο παρελθόν να αποτυπώσουν με ακρίβεια το εκλογικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, το οικονομικό πλεονέκτημα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικό σε εκλογικές περιφέρειες όπου η διαφορά είναι μικρή.

Θρίλερ για τον έλεγχο της Γερουσίας

Πολύ πιο αμφίρροπη εμφανίζεται η αναμέτρηση για τη Γερουσία. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται τέσσερις επιπλέον έδρες προκειμένου να αποκτήσουν την πλειοψηφία.

Το έργο τους, ωστόσο, είναι δύσκολο, καθώς, με εξαίρεση το Μέιν, όλες οι έδρες που διεκδικούν βρίσκονται σε πολιτείες τις οποίες κέρδισε ο Τραμπ στις εκλογές του 2024. Οι διαφορές που καταγράφονται στις δημοσκοπήσεις βρίσκονται μέσα στα όρια του στατιστικού σφάλματος.

Η δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση έχει, πάντως, ενισχύσει τη θέση των Δημοκρατικών και σε πολιτείες όπου μέχρι πρότινος οι πιθανότητες επικράτησής τους θεωρούνταν περιορισμένες.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Αλάσκα, η Αϊόβα, το Κάνσας, το Οχάιο, αλλά και το Τέξας, όπου οι υπό διεκδίκηση έδρες ανήκουν σήμερα στους Ρεπουμπλικανούς.

Τι ώρα κλείνουν οι κάλπες στις ΗΠΑ

Το ωράριο ψηφοφορίας δεν είναι ενιαίο, καθώς κάθε πολιτεία καθορίζει ξεχωριστά τις ώρες λειτουργίας των εκλογικών τμημάτων.

Οι πρώτες κάλπες κλείνουν στις 18:00 την Τρίτη, δηλαδή στη 01:00 τα ξημερώματα της Τετάρτης, ώρα Ελλάδας, σε τμήματα της Ιντιάνα και του Κεντάκι.

Στη συνέχεια, στις 19:00 (02:00 ώρα Ελλάδας), ολοκληρώνεται η ψηφοφορία σε πολιτείες όπως η Τζόρτζια, η Βιρτζίνια και η Νότια Καρολίνα.

Στις 19:30 (02:30 ώρα Ελλάδας) κλείνουν τα εκλογικά τμήματα στη Βόρεια Καρολίνα και το Οχάιο, ενώ στις 20:00 (03:00 ώρα Ελλάδας) ακολουθούν αρκετές ακόμη πολιτείες, μεταξύ των οποίων η Πενσιλβάνια και το Μέιν, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος του Τέξας και του Μίσιγκαν.

Στις 21:00 (04:00 ώρα Ελλάδας) ολοκληρώνεται η ψηφοφορία στην Αριζόνα και το Ουισκόνσιν, καθώς και στα υπόλοιπα τμήματα του Τέξας και του Μίσιγκαν.

Στη Νεβάδα οι κάλπες κλείνουν στις 22:00 (05:00 ώρα Ελλάδας), ενώ στις 23:00 (06:00 ώρα Ελλάδας) ακολουθούν η Καλιφόρνια και άλλες δυτικές πολιτείες. Τα τελευταία εκλογικά τμήματα, στις Αλεούτιες Νήσους της Αλάσκας, ολοκληρώνουν τη διαδικασία στη 01:00 της Τετάρτης (08:00 ώρα Ελλάδας).

Γιατί μπορεί να καθυστερήσει η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων

Σε ορισμένες εκλογικές αναμετρήσεις το αποτέλεσμα ενδέχεται να γίνει γνωστό λίγες ώρες μετά το κλείσιμο των καλπών. Σε άλλες, όμως, όπου οι διαφορές είναι οριακές, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετά περισσότερο.

Οι εκλογικές αρχές καλούνται να επεξεργαστούν και να καταμετρήσουν τις επιστολικές ψήφους, τα προσωρινά αποδεκτά ψηφοδέλτια που απαιτούν πρόσθετο έλεγχο, αλλά και άλλες κατηγορίες ψήφων.

Μάλιστα, σε ορισμένες πολιτείες επιτρέπεται να προσμετρώνται επιστολικές ψήφοι ακόμη και ημέρες μετά την εκλογική διαδικασία, εφόσον έχουν ταχυδρομηθεί εμπρόθεσμα.

Επιπλέον, ενδεχόμενες επαναληπτικές εκλογές ή ανακαταμετρήσεις μπορούν να παρατείνουν την αγωνία. Έτσι, ενδέχεται να περάσουν αρκετές ημέρες μέχρι να αποσαφηνιστεί ποιο κόμμα θα αναλάβει τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Τι είναι ο «μπλε» και ο «κόκκινος αντικατοπτρισμός»

Οι αναλυτές χρησιμοποιούν τους όρους «κόκκινος αντικατοπτρισμός» (Red Mirage) και «μπλε αντικατοπτρισμός» (Blue Mirage) για να περιγράψουν τις προσωρινές εντυπώσεις που δημιουργούνται από τη σταδιακή ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων.

Ο όρος Red Mirage χρησιμοποιήθηκε το 2020 από τον επιστήμονα δεδομένων Τζος Μέντελσον, περιγράφοντας μια κατάσταση κατά την οποία οι πρώτες καταμετρήσεις δείχνουν να ευνοούν τους Ρεπουμπλικανούς, αλλά η εικόνα αλλάζει στη συνέχεια.

Στις ΗΠΑ, τα αποτελέσματα μεταδίδονται σταδιακά, σε πραγματικό χρόνο, καθώς ολοκληρώνεται η καταμέτρηση των ψηφοδελτίων. Αυτό σημαίνει ότι το προβάδισμα μπορεί να αλλάξει αρκετές φορές μέσα στην εκλογική βραδιά.

Οι μεταβολές αυτές δεν αποτελούν ένδειξη νοθείας, αλλά συνδέονται με τον τρόπο και τη σειρά με την οποία καταμετρώνται οι ψήφοι. Τα εκλογικά τμήματα που βρίσκονται κοντά στις εκλογικές υπηρεσίες μπορεί να μεταδώσουν νωρίτερα τα αποτελέσματά τους, ενώ οι ηλεκτρονικές ψήφοι συνήθως καταμετρώνται ταχύτερα από τα έντυπα ψηφοδέλτια.

Παράλληλα, μικρότερα εκλογικά τμήματα ολοκληρώνουν συχνά νωρίτερα τη διαδικασία σε σχέση με τα μεγαλύτερα. Οι καιρικές συνθήκες, η κόπωση των μελών των εφορευτικών επιτροπών και οι μεγάλες ουρές στα εκλογικά κέντρα μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ταχύτητα της καταμέτρησης.

Οι εναλλαγές στο προβάδισμα μπορούν να ευνοήσουν οποιοδήποτε από τα δύο κόμματα. Για παράδειγμα, όταν καταμετρώνται πρώτες οι ψήφοι της πρόωρης ή της επιστολικής ψηφοφορίας, οι οποίες τείνουν να ευνοούν τους Δημοκρατικούς, μπορεί να δημιουργηθεί η εικόνα ενός αρχικού «μπλε» προβαδίσματος.

Αρκετές από τις πιο κρίσιμες αναμετρήσεις για τη Γερουσία διεξάγονται φέτος σε πολιτείες όπου έχουν παρατηρηθεί αντίστοιχα φαινόμενα.

Στις εκλογές του 2024, η Κάμαλα Χάρις είχε αρχικά το προβάδισμα στην Αϊόβα, το Μίσιγκαν και το Τέξας, πριν βρεθεί πίσω από τον Τραμπ μετά τις 22:00. Αντίστοιχα, ο Τραμπ είχε προηγηθεί αρχικά στο Μέιν, αλλά τελικά έχασε στην πολιτεία. Στο Κάνσας και το Οχάιο καταγράφηκαν επίσης διαδοχικές αλλαγές στο προβάδισμα, πριν ο Τραμπ επικρατήσει τελικά.

Ποια είναι η πιο αξιόπιστη πηγή για τα εκλογικά αποτελέσματα

Οι πολιτείες δεν ανακοινώνουν τα επίσημα αποτελέσματα ταυτόχρονα. Σύμφωνα με την Εθνική Διάσκεψη Πολιτειακών Νομοθετικών Σωμάτων, το σχετικό χρονοδιάγραμμα διαφέρει σημαντικά: στην Οκλαχόμα η διαδικασία ολοκληρώνεται περίπου μία εβδομάδα μετά τις εκλογές, ενώ στην Καλιφόρνια μπορεί να φτάσει έως τα μέσα Δεκεμβρίου.

Υπάρχουν, μάλιστα, πολιτείες που δεν έχουν ορίσει συγκεκριμένη προθεσμία, με αποτέλεσμα αμφισβητούμενες αναμετρήσεις να παραμένουν ανοιχτές μέχρι την ορκωμοσία του νέου Κογκρέσου τον Ιανουάριο ή ακόμη και αργότερα.

Ελλείψει ενός ενιαίου κεντρικού φορέα καταμέτρησης, το Associated Press έχει καθιερωθεί ως μία από τις πλέον αναγνωρισμένες πηγές για την εκτίμηση των εκλογικών αποτελεσμάτων. Το πρακτορείο παρακολουθεί τις εκλογικές διαδικασίες στις ΗΠΑ από το 1848, όταν εξελέγη πρόεδρος ο Ζάκαρι Τέιλορ.

Φέτος αναμένεται να μεταδώσει αποτελέσματα για περίπου 5.000 εκλογικές αναμετρήσεις, που περιλαμβάνουν εκλογές για κυβερνήτες, γερουσιαστές, μέλη πολιτειακών νομοθετικών σωμάτων και δημάρχους.

Για την κάλυψη της διαδικασίας, το AP διαθέτει περίπου 4.600 ανταποκριτές σε εκλογικά κέντρα σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίοι παρακολουθούν την καταμέτρηση και μεταδίδουν τα αποτελέσματα. Παράλληλα, αξιοποιεί στοιχεία από τις ιστοσελίδες των πολιτειακών και τοπικών εκλογικών αρχών.

Στον χώρο δραστηριοποιούνται και άλλες εταιρείες, όπως η Decision Desk HQ, η οποία ιδρύθηκε το 2012 και επιδιώκει να ανακοινώνει αποτελέσματα νωρίτερα από τους ανταγωνιστές της, διαθέτοντας ωστόσο μικρότερο ιστορικό ακριβών εκτιμήσεων.

Το Associated Press διευκρινίζει ότι οι ανακοινώσεις του δεν αποτελούν προβλέψεις. Ανακηρύσσει έναν νικητή μόνο όταν εκτιμά ότι ο αντίπαλός του δεν έχει πλέον πιθανότητες επικράτησης.

Παρά το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις λανθασμένα δεδομένα μπορεί να οδηγήσουν σε εσφαλμένες εκτιμήσεις, το πρακτορείο αναφέρει ποσοστό ακρίβειας άνω του 99,9%. Έχει χρειαστεί να ανακαλέσει έναν μικρό αριθμό εκτιμήσεων ανάμεσα στις χιλιάδες που πραγματοποιεί κατά τη διάρκεια της εκλογικής βραδιάς, με τις περισσότερες περιπτώσεις να αφορούν αναμετρήσεις μικρότερου ενδιαφέροντος.

Τι απαντά ο Τραμπ για το ενδεχόμενο αμφισβήτησης των αποτελεσμάτων

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δεσμευτεί χωρίς επιφυλάξεις ότι θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.

Στις 27 Οκτωβρίου, όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους εάν θα αναγνωρίσει το αποτέλεσμα σε περίπτωση που οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, απάντησε: «Θα τα αποδεχθώ — εάν οι εκλογές είναι έντιμες».

Παράλληλα, έχει αρχίσει να αμφισβητεί εκ των προτέρων τα αποτελέσματα στην Αλάσκα, ενώ έχει εκφράσει προβληματισμό για τον χρόνο που απαιτείται μέχρι να ολοκληρωθεί η καταμέτρηση των ψήφων.

Οι τοποθετήσεις του έχουν προκαλέσει ανησυχία για το ενδεχόμενο να αμφισβητήσει την έκβαση εκλογικών αναμετρήσεων στις οποίες θα ηττηθούν υποψήφιοι των Ρεπουμπλικανών. Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη ξεκινήσει να κινητοποιούν δικηγόρους, ώστε να είναι προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο.