Δίπλωμα οδήγησης: Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις για όσους οδηγούν όχημα που δεν καλύπτει η άδειά τους

Αντίθετα, η άδεια συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και περιορισμούς, ενώ καθοριστικό ρόλο έχουν τόσο η κατηγορία του διπλώματος όσο και οι ειδικοί κωδικοί που αναγράφονται σε αυτό.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η απόκτηση διπλώματος αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την αυτονομία και την ελευθερία των μετακινήσεων. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο κάτοχός του μπορεί να οδηγεί νόμιμα οποιοδήποτε όχημα επιθυμεί. Το σχετικό πλαίσιο ορίζεται από το π.δ. 51/2012 και προβλέπει συγκεκριμένους όρους, τους οποίους οφείλουν να τηρούν οι οδηγοί. Η παραβίασή τους μπορεί να επιφέρει διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.

Σύμφωνα με το άρθρο 98, παράγραφος 4, του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), η οδήγηση οχήματος χωρίς την κατάλληλη άδεια αποτελεί παράβαση κατηγορίας Ε4. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις περιλαμβάνουν χρηματικό πρόστιμο, αφαίρεση της άδειας οδήγησης για ένα έτος, εφόσον υπάρχει, καθώς και αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες.

Οι κατηγορίες διπλώματος για τις μοτοσικλέτες

Για τις μοτοσικλέτες, οι άδειες οδήγησης διακρίνονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, οι οποίες καθορίζουν τα οχήματα που επιτρέπεται να οδηγεί κάθε αναβάτης.

Ειδικότερα:

• Κατηγορία ΑΜ: Αφορά μοτοποδήλατα και ελαφρά τετράκυκλα.

• Κατηγορία Α1: Καλύπτει μοτοσικλέτες κυβισμού έως 125 κ.εκ. και μέγιστης ισχύος 11 kW.

• Κατηγορία Α2: Επιτρέπει την οδήγηση μοτοσικλετών με μέγιστη ισχύ 35 kW.

• Κατηγορία Α: Καλύπτει όλες τις μοτοσικλέτες, χωρίς περιορισμό ισχύος.

Οι κατηγορίες αυτές δεν είναι εναλλάξιμες. Έτσι, ένας οδηγός με δίπλωμα Α1 δεν δικαιούται να οδηγήσει μοτοσικλέτα για την οποία απαιτείται άδεια Α2 ή Α. Αντίστοιχα, ο κάτοχος διπλώματος Α2 δεν μπορεί να οδηγήσει μοτοσικλέτα που απαιτεί την πλήρη κατηγορία Α.

Σε περίπτωση που κάποιος εντοπιστεί να οδηγεί μοτοποδήλατο, μοτοσικλέτα, τρίκυκλο ή τετράκυκλο χωρίς την κατάλληλη κατηγορία άδειας, προβλέπεται πρόστιμο 500 ευρώ.

Πρόστιμο 700 ευρώ για αυτοκίνητα χωρίς την κατάλληλη άδεια

Αυστηρότερη είναι η χρηματική κύρωση για όσους οδηγούν επιβατικό Ι.Χ. χωρίς να διαθέτουν την απαιτούμενη κατηγορία διπλώματος. Σε αυτή την περίπτωση, το πρόστιμο ανέρχεται στα 700 ευρώ.

Αντίστοιχη παράβαση μπορεί να διαπιστωθεί όταν ένας οδηγός ρυμουλκεί βαρύτερο τρέιλερ ή τροχόσπιτο χωρίς να έχει την απαραίτητη επέκταση της άδειάς του. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να απαιτείται ο κοινοτικός κωδικός 96 ή η κατηγορία ΒΕ.

Οι περιορισμοί αφορούν επίσης τα όρια βάρους των οχημάτων. Επομένως, η οδήγηση οχήματος που υπερβαίνει τα όρια της κατηγορίας διπλώματος που διαθέτει ο οδηγός μπορεί να συνιστά παράβαση.

Τι σημαίνουν οι ειδικοί κωδικοί στο δίπλωμα

Εκτός από την κατηγορία της άδειας οδήγησης, οι οδηγοί πρέπει να δίνουν προσοχή και στους περιοριστικούς κωδικούς που αναγράφονται στην πίσω πλευρά του διπλώματος.

Οι κωδικοί αυτοί μπορεί να θέτουν συγκεκριμένους όρους για την οδήγηση. Ενδεικτικά, προβλέπονται περιορισμοί όπως:

• 05.01: Οδήγηση μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας.

• 05.02: Οδήγηση μόνο σε συγκεκριμένη ακτίνα ή περιοχή.

• 05.03: Απαγόρευση μεταφοράς συνεπιβατών.

• 05.04: Περιορισμός στη μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα.

• 05.05: Υποχρεωτική συνοδεία από κάτοχο άδειας οδήγησης.

• 05.07: Απαγόρευση κυκλοφορίας σε αυτοκινητόδρομο.

• 05.08: Απαγόρευση κατανάλωσης αλκοόλ.

• 078: Δικαίωμα οδήγησης μόνο οχήματος με αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων.

Η μη συμμόρφωση με τους συγκεκριμένους περιορισμούς μπορεί να επιφέρει τις ίδιες κυρώσεις που προβλέπονται για την οδήγηση χωρίς την κατάλληλη άδεια, ακόμη και αν ο οδηγός έχει κανονικά εκδώσει δίπλωμα.

Τι ισχύει για όσους οδηγούν χωρίς τα απαραίτητα γυαλιά

Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για τους οδηγούς που υποχρεούνται να χρησιμοποιούν γυαλιά ή άλλα βοηθήματα όρασης, αλλά δεν συμμορφώνονται με αυτή την υποχρέωση.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 του νέου ΚΟΚ, η συγκεκριμένη παράβαση δεν κατατάσσεται στην ίδια κατηγορία με την οδήγηση χωρίς την κατάλληλη άδεια. Αντίθετα, χαρακτηρίζεται ως παράβαση κατηγορίας Ε2-Α και τιμωρείται με πρόστιμο 150 ευρώ.

Οι ποινικές συνέπειες σε περίπτωση σοβαρού τροχαίου

Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες συνέπειες όταν ένας οδηγός χωρίς την κατάλληλη άδεια εμπλέκεται σε σοβαρό τροχαίο ατύχημα.

Εάν από το περιστατικό προκύψει βαριά σωματική βλάβη, σοβαρές ζημιές σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις ή θάνατος, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 290Α του Ποινικού Κώδικα για την επικίνδυνη οδήγηση.

Παράλληλα, όσοι εντοπίζονται να οδηγούν ενώ τους έχει ήδη αφαιρεθεί η άδεια οδήγησης αντιμετωπίζουν, πέρα από τις διοικητικές κυρώσεις, και ποινές που μπορεί να φτάσουν σε φυλάκιση έως δύο έτη και χρηματική ποινή έως 2.000 ευρώ.

Επιπλέον, όποιος συλληφθεί να οδηγεί χωρίς άδεια δεν μπορεί να συμμετάσχει άμεσα στις εξετάσεις για την απόκτηση αρχικής άδειας οδήγησης. Θα πρέπει πρώτα να παρέλθει το χρονικό διάστημα που προβλέπεται από τον νόμο και να προσκομιστεί το αποδεικτικό καταβολής του διοικητικού προστίμου.

Πότε λήγει η ισχύς του διπλώματος οδήγησης

Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η ημερομηνία λήξης της άδειας οδήγησης. Οι οδηγοί οφείλουν να ελέγχουν τακτικά την ισχύ του διπλώματός τους και να προχωρούν εγκαίρως στην ανανέωσή του.

Για τις κατηγορίες ΑΜ, Α1, Α2, Α, Β1, Β και ΒΕ, η διοικητική ισχύς της άδειας ορίζεται σε 15 χρόνια. Ωστόσο, δεν μπορεί να ξεπερνά τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας του κατόχου.

Εάν το δίπλωμα λήξει χωρίς να ανανεωθεί, ο οδηγός δεν διαθέτει πλέον άδεια σε ισχύ. Η συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, αντιμετωπίζεται διαφορετικά από την οδήγηση οχήματος για το οποίο δεν υπάρχει η κατάλληλη κατηγορία άδειας.

Ειδικότερα, βάσει του άρθρου 99, παράγραφος 2, του νέου ΚΟΚ, η οδήγηση με ληγμένο δίπλωμα κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α και επισύρει πρόστιμο 150 ευρώ.

Ταυτόχρονα, η άδεια αφαιρείται από τα ελεγκτικά όργανα και αποστέλλεται στην αρμόδια υπηρεσία Μεταφορών. Η έκδοση νέου εντύπου πραγματοποιείται αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία ανανέωσης της άδειας οδήγησης.